Alparslan Kuytul’dan Cumhurbaşkanlığı Sistemi’ne Yönelik Asılsız İddialar

Alparslan Kuytul’dan Cumhurbaşkanlığı Sistemi’ne Yönelik Asılsız İddialar

Furkan Vakfı Başkanı Alparslan Kuytul 26 Ocak 2017 tarihinde yayınladığı açıklamada Cumhurbaşkanlığı Sistemi hakkında çeşitli iddialarda bulundu.

Kuytul’un öne sürdüğü iddialar şunlar:

– “Türkiye’deki başkanlık sisteminin dünyada benzeri yok.”

– “Cumhurbaşkanı parlamentoyu tek başına feshedecek.”

– “%51 ile gelecek, halkın %100’ünün oylarıyla seçilmiş olan tüm parlamentoyu feshedecek istediği zaman.”

– “Mustafa Kemal’in böyle bir yetkisi yokmuş; İsmet İnönü’nünde, Beşar Esed’in de.”

Alparslan Kuytul’un iddiaları doğru mu?

Bu iddiaları inceledik:


İddia 1: “Türkiye’deki başkanlık sisteminin dünyada benzeri yok.”

  • Öncelikle vurgulanması gereken evrensel bir başkanlık sisteminin var olmadığıdır. Başkanlık sistemleri ülkeden ülkeye farklılık göstermekle birlikte, bu sistemin en temel prensibi kuvvetler ayrılığının tesis edilmesi ile denge ve denetleme mekanizmalarının varlığıdır.
  • Cumhurbaşkanlığı Sistemi’nde denge ve denetleme mekanizmaları parlamenter sisteme göre daha fazla gelişmiştir. Yürütmenin hazırladığı bütçe ancak yasamanın onayıyla yürürlüğe girebilir ve bütçenin denetimi de yine yasamaya aittir. Yargının Cumhurbaşkanı’nın ve yürütmenin idari işlerini denetleme yetkisine sahip olması bir başka dengeleme unsurudur.
  • Mevcut sistemde Cumhurbaşkanı yalnızca “vatana ihanet” suçundan yargılanabilirken, yeni sistemde Cumhurbaşkanı’na cezai sorumluluk getiriliyor. Meclis, üye tamsayısının beşte üçünün oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir. Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz. Cumhurbaşkanı, milletvekillerinin üçte ikisinin oyuyla Yüce Divan’a sevk edilebilir. Yüce Divan’da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanı’nın görevi sona erer.

 

İddia 2: “Cumhurbaşkanı tek başına parlamentoyu feshedecek.”

  • Teklif edilen Anayasa değişikliklerine bakıldığında, Cumhurbaşkanlığı Sistemi’nde “fesih” yetkisinin olmadığı dikkat çekiyor. Cumhurbaşkanı’nın fesih yetkisi olmamakla birlikte, Cumhurbaşkanı’nın da Meclis’in de seçimleri yenileme yetkisi vardır.
  • Üstelik yeni sisteme göre seçimlerin yenilenmesi kararı alınırsa, hem Cumhurbaşkanlığı seçimi hem de milletvekili seçimi birlikte yenilenecek. Ayrıca seçimleri yenileme yetkisini kullanan Cumhurbaşkanı, bir görev döneminden de feragat etmiş olur.

 

İddia 3: “%51 ile gelecek, halkın %100’ünün oylarıyla seçilmiş olan tüm parlamentoyu feshedecek istediği zaman.”

  • Yeni sistemde Cumhurbaşkanı nasıl seçilecek? Genel oyla yapılacak seçimde, geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilir. İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamayı izleyen ikinci pazar günü ikinci oylama yapılır. Bu oylamaya, ilk oylamada en çok oy almış iki aday katılır ve geçerli oyların çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilir. Oylamada, adayın geçerli oyların çoğunluğunu alamaması halinde sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.
  • Dolayısıyla Cumhurbaşkanı geçerli oyların salt çoğunluğunu, yani %50+1 oy almak zorunda. Alparslan Kuytul ise Cumhurbaşkanı’nın %51 ile seçileceği varsayımı üzerinden hareket ediyor. Bir Cumhurbaşkanı %55, %60 ve hatta %65 oy ile de seçilebilir. Bu, seçimlerin siyasi dinamikleriyle ilgili olup, seçim sonuçlarında halkın iradesi belirleyici olacaktır.

 

İddia 4: “Mustafa Kemal’in böyle bir yetkisi yokmuş; İsmet İnönü’nün de, Beşar Esed’in de.”

  • Alparslan Kuytul’un örnek gösterdiği Cumhurbaşkanları Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü görevleri süresince CHP’nin genel başkanlığını devam ettirmiştir. Cumhurbaşkanlığı Sistemi de ‘Partili Cumhurbaşkanlığı’na imkan tanıması açısından benzerlik göstermektedir.
  • Mustafa Kemal ve İnönü’nün Cumhurbaşkanı olduğu dönemde yürürlükte olan Anayasa kuvvetler birliği ilkesini benimsemiştir. Cumhurbaşkanlığı Sistemi gerçek anlamda kuvvetler ayrılığı esasına, 1924 Anayasası ise kuvvetler birliği esasına dayanmaktadır. 1924 Anayasası’nın detayları burada mevcuttur: https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa24.htm

 

Alparslan Kuytul’un iddiaları ortaya koyduğumuz üzere yalan, çarpıtma ve hedef saptırmaya yöneliktir.